Türkiye’de gazetecilik mesleği kritik bir dönüşüm sürecine girdi. Uyuşturucu, şantaj ve tehdit gibi iddialar medya ortamını sararken, mesleğin etik ve işleyişine dair önemli sorular gündeme çıktı.

Bu durum, gazeteciliğin çürüme adı verilen yapısal sorunlarını gözler önüne seriyor. Mesleğin iyileştirilmesi için öncelikle gazetecilerin kendi içlerine dönerek “iğneyi kendilerine batırması” gerektiği vurgulanıyor.

Uluslararası Görünüşte Muhabirlik

İngiltere, Almanya, Fransa ve Amerika’da muhabirlik kariyer yolu ve hiyerarşi olarak tanımlanır. Burada unvanlar deneyim, ürettiği dosyalar ve uzmanlık alanlarına göre belirlenir:

• Junior muhabir
• Senior muhabir
• Ala muhabir
• Araştırmacı muhabir

Global medya kuruluşları, ekran çıkışı kadar haber üretme, kaynak doğrulama ve baskı altında mesafeyi koruma yeteneğini ölçer. Senior muhabirler ise kriz anlarında karar alma yetkinliğine sahiptir.

Türkiye’de Durumun Farkı

Türkiye’de “muhabir” kavramı, sahada çalışmayan ve kaynak ilişkisi zayıf olan isimlerle yıpranmış durumda. Asıl sorunun, “çalışan” muhabirlerin karşılaştığı zorluklarda yattığını belirtiyor.

Junior-senior ayrımı net değil ve kurumsal kariyer ilerleme mekanizması eksik. Eskiden stajın ardından gece muhabirliği, sonra gündüz muhabirliği, toplumsal olaylar ve siyasi parti muhabirliği gibi basamaklarla cumhurbaşkanlığı veya TBMM muhabirliği hedeflenirdi, ancak günümüzde bu yapı yok.

“MESLEKİ GELİŞİMDE KİTİLİ HESAPLAR OLMASI, MESLEKİ GELİŞİMDE ÖNEMLİ BİR BOŞLUK YARATMIŞTIR.”

Türkiye’deki gazetecilerin çoğu, özel haberlerde başarılarını gösterse de kıymetli takdir veya ödüller alamamaktadır. Bu durum sahada çalışanların motivasyonunu olumsuz etkiler.

Siyaset ve Kurumların Dönüşümü

Artık muhabirler değil, temsilciler ve genel yayın yönetmenleri muhatap olarak görülüyor. 30 yıl deneyime sahip gazeteciler, tarihî olarak sorumlu siyasetçilerle doğrudan iletişime geçebilmişken, günümüzde basın danışmanları “üst düzey yöneticileri” tercih ediyor.

Bu durum, gazeteciliğin sahadaki dinamiklerini zayıflatıyor ve bilgi akışını sekteye uğratıyor.

Saha Temsilinin Önemi

Yabancı ve yurt içi siyasi temasların takibi, alan muhabirinin temel görevlerindendir. Siyasetçilerle yalnızca yöneticileriyle görüşme stratejisini bırakıp, muhabirleri aktif olarak dahil etmek gerekir.

Haber toplantılarında, muhabirlerin kendi gündemini belirlemesi ve sorularını kendi araştırması üzerinden sorması mesleğin temel prensipleridir. Böylece haberin doğruluğu ve objektifliği sağlanır.