İsmail Dümbüllü’nün Kavuğu: Cinsiyet, Geleneğin ve Sanatın Yeniden Değerlendirilmesi

İsmail Dümbüllü’nün kavuğu, Türk tiyatrosunun en köklü simgelerinden biridir. Bu geleneğin, nesilden nesile aktarıldığı, sadece erkek tiyatro sanatçıları arasında gerçekleştiği, bir tarihsel süreç olarak bilinir.

• İsmail Dümbüllü → Münir Özkul → Ferhan Şensoy → Rasim Öztekin → Şevket Çoruh
• Geçmişte bu aktarım, cinsiyet açısından sınırlı kalmıştır.
• Bu durum, zaman zaman tiyatro çevrelerinde ve kamuoyunda tartışmaları tetiklemiştir.

Derya Baykal’ın Açıklamaları: Cinsiyet Ekseninde Bir Yenilik

Derya Baykal, Ferhan Şensoy’un eski eşi olarak, İsmail Dümbüllü’nün kavuğu geleneğinin cinsiyet açısından nasıl değerlendirilebileceğini ele almıştır.

“Bence değildir. Kavuğu erkek midir?” sorusuna Baykal, kategorik bir yanıt vermiştir.

Baykal, kendi bünyesinde “zenne kavukiyesi” bulunduğunu ve bu mirasın bir kadına devredilmesini planladığını ifade etmiştir.

“Öbür kavuğun, geleneği sürdüren bir kadına verilmemesi diye bir şey olamaz.”

Bu ifade, kavuğun bir kadın sanatçıya aktarılması potansiyelini açıkça göstermektedir.

Sosyal Medya Üzerinde Yayılan Yorumlar ve Eleştiriler

Baykal’ın açıklamaları, sosyal medyada hızla yayılmış ve çeşitli tepkiler doğurmuştur:

• Bazı çevreler, Baykal’ı “geleneksel kavuk sahibi erkekleri yargılayan” bir kişi olarak yorumlamıştır.
• Eleştiriler, mevcut aktarım zincirine yönelik haksız bir eleştiri algısı yaratmıştır.
• Asıl amacının, “yargılama” değil, “gelenekteki bir değişiklik” olduğunu vurgulamıştır.

Hüsna Köşger’e Yapılan Özel Açıklama

Baykal, eleştirilere kesin bir dille yanıt vermiştir:

“Ben kimi yargılayabilirim? Ne münasebet, ne haddime!”

“Özel bir sohbette söylediğim bir şey, buraya çekildi. Kötü bir şey de söylemedim. Ben niçin yargılayayım?” şeklinde durumu açıklamıştır.

“Kavuk bir kadına da verilebilir mi? Evet. Niye verilmesin?”

Bu açıklamalar, olayın asıl amacı – geleneksel bir dönüşüm değil, bir dönüşüm olasılığı olduğunu göstermektedir.

Ne Kadar Dikkatli? Kavuğun “Kadına Verilmesi” için Ne Kriterler Var?

Baykal, kavuğun sadece bir kadına verilmesi için şu kriteri vurgulamıştır:

“O gelenekten bir insan olması lazım. Tuluat, meddah geleneğinden tiyatrocu birine verilebilir.”

Bu, sadece cinsiyet değil, sanatsal disiplin ve geleneğin özgün formlarına bağlılık açısından değerlendirilmesi gerektiğini gösterir.

Tuluat ve meddah, doğaçlama, seyirciyle interaktif ilişki kurma üzerine kurulu, özgün tiyatro türleridir. Bu nedenle, kavuğun bir kadına geçmesi, sadece cinsiyet değil, sanatın formuna uygun olmasının gerektiği bir süreçtir.

Geleceğe Taşınan Geleneğin Yeniden Değerlendirilmesi

Derya Baykal’ın “Geçecek de zaten” ifadesi, bu geleneğin doğal bir evrim süreci içinde kadın sanatçılara da ulaşacağına dair kişisel bir öngörüsüdür.

Bu diyalog, köklü kültürel mirasların:

• Modern değerler ışığında nasıl yorumlandığını,
• Geleceğe nasıl taşınabileceğini,
• Cinsiyet eşitliği ve kapsayıcılık açısından nasıl değerlendirilebileceğini

ortaya koymuştur.

Video: “Selam yeniyimm”