Milletler Cemiyeti’nin Kuruluşu: Versay Antlaşması’nın Dönüm Noktası

Kim Milyoner Olmak İster? yarışmasıyla bilinen bir soru, tarihi bir dönüm noktası doğurmuş oldu. Soru: “Milletler Cemiyeti’nin hangi anlaşmanın yürürlüğe girmesiyle kuruldu?” – Doğru cevap: Versay Antlaşması.

Bu antlaşma, I. Dünya Savaşı’nın sonunda yenik Almanya’ya imzalanmış ve savaşın sonucu olarak kalıcı barış ve güvenlik düzeni hedefiyle tasarlanmıştır.

Versay Antlaşması: Milletler Cemiyeti’nin Temelini Oluşturan Antlaşma

• 23. madde: Uluslararası işbirliği ve barış için bir teşkilatın kurulması gerektiğini öngörür.
• İlk genel kurul toplantısı, 10 Ocak 1920’de Paris’te gerçekleşerek Cemiyet’in resmi kuruluşunu ilan eder.
• Temel amaçlar: Anlaşmazlıkları barışçıl yollarla çözmek, silahsızlanmayı teşvik etmek, kolektif güvenlik sistemi kurmak.

“Milletler Cemiyeti, devletlerin sadece egemenliğinin değil, aynı zamanda uluslararası sorumluluklarının da bir parçası olduğunu göstermiştir.”

Diğer Antlaşmaların Milletler Cemiyeti ile İlişkisi

Milletler Cemiyeti’nin kuruluşunda doğrudan etkisi olmayan bazı antlaşmalar:

• Vestfalya Antlaşması (1648): Kutsal Roma İmparatorluğu’nun çöküşü ve modern devlet sistemi temellerini atmıştır. Ancak Cemiyet’in kurulmasına doğrudan etki etmemiştir.
• Lozan Antlaşması (1923): Türkiye’nin uluslararası tanınmasını sağlamıştır. Cemiyet’in kuruluşundan sonra imzalanmış, ama kurumsal bir etki yoktur.
• Berlin Antlaşması (1878): Osmanlı İmparatorluğu’nun Balkan toprak bütünlüğü ile ilgiliydi. Cemiyet’in kurulmasıyla doğrudan bağlantısı yoktur.

Verilen antlaşmaların her biri kendi tarihi bağlamında önemli olmakla birlikte, Milletler Cemiyeti’nin kuruluşunda belirleyici olan sadece Versay Antlaşmasıdır.

Milletler Cemiyeti: Kırılganlık ve Etkisi

Kurumsal yapısı şu şekildedir:

• Üye devletlerin bir araya gelerek ortak kararlar alması.
• Bir konsey ve geniş katılımlı genel kurul üzerine inşa edilmiştir.

En büyük kırılganlıkları:

• Amerika Birleşik Devletleri’nin hiçbir zaman tam üye olmaması.
• Almanya ve Japonya gibi önemli ülkelerin Cemiyet’ten çekilmesi veya ihraç edilmesi.

Bu durum, Cemiyet’in barış sağlama kapasitesini derin bir şekilde etkilemiştir.

Versay Antlaşması: Barışın Sadece Sonu Değil, Yeniden Şekillendirilmesi

Versay Antlaşması, sadece bir barış antlaşması değil, aynı zamanda uluslararası güvenliği yeniden şekillendirmeye yönelik bir girişim olarak değerlendirilir.

Antlaşmanın getirdiği ağır tazminatlar ve toprak kayıpları, Almanya’da ekonomik ve siyasi istikrarsızlık yaratmış ve bu, II. Dünya Savaşı’nın sebeplerinden biri olarak kabul edilmiştir.

“Milletler Cemiyeti’nin kurulması, devletlerin uluslararası sorunlara yaklaşımında bir paradigma değişikliği başlatmıştır.”

Bu yapı, günümüzdeki Birleşmiş Milletler gibi uluslararası örgütlerin kurulmasında temel alınmıştır.

Kolektif güvenlik, uluslararası işbirliği ve barışçıl çözüm mekanizmaları, Milletler Cemiyeti’nin mirası olarak günümüz uluslararası hukukuna entegre olmuştur.

Özet: Milletler Cemiyeti’nin Versay Antlaşması ile kurumsallaşması, 20. yüzyıl uluslararası ilişkileri anlamak için kritik bir öneme sahiptir.