Türkiye’de Süt Üretimi ve Maliyetleri: TÜSEDAD Verileri Işığında Bir Değerlendirme

Tüm Süt, Et ve Damızlık Sığır Yetiştiricileri Derneği (TÜSEDAD), Türkiye’deki süt üretiminde yaşanan düşüşü ve bunun üretim maliyetlerindeki artışla paralel seyrini ortaya koyan önemli veriler paylaştı. Kasım 2025 itibarıyla, 1 litre sıcak çiğ sütün üretim maliyeti 23,77 TL olarak belirlendi.

Bu rakam, bir önceki ay olan Ekim 2025’te 23,09 TL olan maliyetin 68 kuruş üzerinde bir artışı ifade ediyor. TÜSEDAD’ın hesaplamaları, günlük ortalama 30 litre süt veren ve 100 baş sağmal kapasiteli bir işletme modeli temel alınarak yapıldı. Bu modelde, işletme büyüklüğü sabit tutulurken, üreticiler hayvan varlığını dengede tutmak için çeşitli stratejiler izliyor.

Hesaplamalara çiğ süt prim desteği ve buzağı desteği gibi gelir kalemleri de dahil edildi. Buna karşılık, güncel yem ve diğer tüm gider kalemleri de eksiksiz olarak dikkate alındı.

Maliyet Artışının Nedenleri ve Üreticinin Dengesi

TÜSEDAD analizine göre, maliyet artışının temelinde yem fiyatlarındaki yükseliş yatıyor. Kasım ayında:

• Kuru yonca otunda ortalama %10 artış yaşandı.
• Dane arpa fiyatlarında ortalama %7‘lik bir yükseliş gözlemlendi.
• Fabrika yemlerinde de belirgin fiyat artışları kaydedildi.

Ancak, gebe düve satış fiyatlarındaki ve kesim fiyatlarındaki artışlar, rasyon maliyetindeki yükselişin etkisini bir miktar dengelemeyi başardı. Bu sayede 1 litre çiğ süt maliyetindeki artış 68 kuruşla sınırlı kaldı. Bu durum, üreticilerin hem hayvan varlığını sürdürme hem de besleme giderlerini karşılama arasındaki zorlu dengeyi gözler önüne seriyor.

Süt üretimindeki bu daralma ve artan maliyetler, hem üretici hem de tüketici açısından önemli ekonomik sonuçlar doğuruyor.

“Süt ve süt ürünlerindeki fahiş fiyat artışları, dar gelirli vatandaşlarımızı derinden etkiliyor.”

– Ömer Fethi Gürer, CHP Niğde Milletvekili ve Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonu Üyesi

CHP Niğde Milletvekili ve Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonu Üyesi Ömer Fethi Gürer, süt ve süt ürünlerindeki fiyat artışlarının vatandaşlar üzerindeki olumsuz etkisine dikkat çekti. Gürer’in Meclis’teki değerlendirmeleri, konunun güncelliğini ve önemini vurguluyor.

Gürer, son beş yılda süt ve sütten mamul ürünlerin fiyatlarında yaşanan astronomik artışlara şu şekilde dikkat çekti:

• 1 litre süt fiyatı 2020 Aralık’ta 7,5 TL iken, 2025 Aralık’ta 50 TL’ye yükseldi (%566 artış).
• Tereyağı kilogram fiyatı 40 TL’den 380 TL’ye çıktı (%850 artış).
• Peynir kilogram fiyatı 50 TL’den 650 TL’ye ulaştı (%1200 artış).
• 1 litre ayran fiyatı 6 TL’den 50 TL’ye fırladı (%733 artış).

Bu durum, üreticilerin maliyetleri karşılama noktasında yaşadığı zorlukların yanı sıra, tüketicilerin de temel gıda maddelerine erişimde büyük güçlükler çekmesine neden oluyor.

Tüketici, Sanayici ve Üretici: Ortak Mağduriyet

Ömer Fethi Gürer’in tespitlerine göre, hem tüketiciler hem de sanayiciler mevcut yüksek fiyatlardan şikayetçi. Tüketiciler, artan fiyatlar karşısında alım güçlerinin düştüğünü belirtiyor. Sanayiciler ise hammadde toplama ve dağıtım giderleri, işçilik, nakliye, faiz ve ambalaj maliyetlerindeki artışların, işlenmiş süt ürünlerinin fiyatlarına yansıdığını ifade ediyor.

Bu süreçte, üretici, toplayıcı, işleyici, satıcı ve alıcı konumundaki tüm paydaşların ortak bir mağduriyet yaşadığına işaret eden Gürer, mevcut fiyatlandırma politikalarının sürdürülebilir olmadığı eleştirisinde bulundu.

Bu karmaşık ekonomik tablo içinde, piyasadaki değişkenliği daha iyi yönetmek ve hem üretici hem de tüketici beklentilerini daha dengeli bir zemine oturtmak amacıyla, Türkiye’nin çiğ süt referans fiyatının üç ayda bir güncellenmesi talebi de gündeme gelmiş bulunuyor.